Tập thơ Tố Hữu – Ra trận

[caococo]

Giới thiệu: Hai tập Ra trận (1962-1971), Máu và Hoa (1972-1977) là chặng đường thơ Tố Hữu trong những năm kháng chiến chống Mỹ quyết liệt và hào hùng của cả dân tộc cho tới ngày toàn thắng. Thơ Tố Hữu lúc này là khúc ca ra trận, là mệnh lệnh tiến công và lời kêu gọi, cổ vũ hào hùng của cả dân tộc trong cuộc chiến đấu ở cả hai miền Nam, Bắc. Khẳng định ý nghĩa to lớn, cao cả của cuộc kháng chiến chống Mỹ đối với lịch sử dân tộc và thời đại, thơ Tố Hữu cũng thể hiện những suy nghĩ, phát hiện của nhà thơ về dân tộc và con người Việt Nam mà tác giả luôn ngợi ca với niềm tự hào và cảm phục.

Xem thêm::

• Chiều bên nhau
• Có phải chăng là tình yêu?
• Tình Là Mong Manh
• Em từ lục bát bước ra - Thơ Bắc Phong
• Gởi nắng

[caococo]

Ê mi-ly, con đi cùng cha

Sau khôn lớn con thuộc đường, khỏi lạc…

- Đi đâu cha?

- Ra bờ sông Pô-tô-mác

- Xem gì cha?

Không con ơi, chỉ có Lầu ngũ giác.

Ôi con tôi, đôi mắt tròn xoe

Ôi con tôi, mái tóc vàng hoe

Đừng có hỏi cha nhiều con nhé!

Cha bế con đi, tối con về với mẹ…

Oa-sinh-tơn

Buổi hoàng hôn

Ôi những linh hồn

Còn, mất

Hãy cháy lên, cháy lên Sự thật!

Giôn-xơn!

Tội ác bay chồng chất

Cả nhân loại căm hờn

Con quỷ vàng trên mặt đất.

Mày không thể mượn nước son

Của Thiên Chúa, và màu vàng của Phật!

Mác Na-ma-ra

Mày trốn đâu? Giữa bãi tha ma

Của toà nhà năm góc

Mỗi góc, một châu.

Mày vẫn chui đầu

Trong lửa nóng

Như đà điểu rúc đầu trong cát bỏng.

Hãy nhìn đây!

Nhìn ta phút này!

Ôi không chỉ là ta với con gái nhỏ trong tay

Ta là Hôm nay

Và con ta, Ê-mi-ly ơi, con là mãi mãi!

Ta đứng dậy,

Với trái tim vĩ đại

Của trăm triệu con người

Nước Mỹ.

Để đốt sáng đến chân trời

Một ngọn đèn

Công lý.

Hỡi tất cả chúng bay, một bầy ma quỷ

Nhân danh ai?

Bay mang những B 52

Những na-pan, hơi độc

Từ toà Bạch Ốc

Từ đảo Guy-am

Đến Việt Nam

Để ám sát hoà bình và tự do dân tộc

Để đốt những nhà thương, trường học

Giết những con người chỉ biết yêu thương

Giết những trẻ em chỉ biết đi trường

Giết những đồng xanh bốn mùa hoa lá

Và giết cả những dòng sông của thơ ca nhạc hoạ!

Nhân danh ai?

Bay chôn tuổi thanh xuân của chúng ta trong những quan tài

Ôi những người con trai khoẻ đẹp

Có thể biến thiên nhiên thành điện, thép

Cho con người hạnh phúc hôm nay!

Nhân danh ai?

Bay đưa ta đến những rừng dày

Những hố chông, những đồng lầy kháng chiến

Những làng phố đã trở nên pháo đai ẩn hiện

Những ngày đêm đất chuyển trời rung…

Ôi Việt Nam, xứ sở lạ lùng

Đến em thơ cũng hoá thành những anh hùng

Đến ong dại cũng luyện thành chiến sĩ

Và hoa trái cũng biến thành vũ khí!

Hãy chết đi, chết đi

Tất cả chúng bay, một bầy ma quỷ!

Và xin nghe, nước Mỹ ta ơi!

Tiếng thương đau, tiếng căm giận đời đời

Của một người con. Của một con người thế kỷ

Ê-mi-ly, con ơi!

Trời sắp tối rồi…

Cha không bế con về được nữa!

Khi đã sáng bùng lên ngọn lửa

Đêm nay mẹ đến tìm con

Con sẽ ôm lấy mẹ mà hôn

Cho cha nhé

Và con sẽ nói giùm với mẹ:

Cha đi vui, xin mẹ đừng buồn!

Oa-sinh-tơn

Buổi hoàng hôn

Còn mất?

Đã đến phút lòng ta sáng nhất

Ta đốt thân ta

Cho ngọn lửa chói loà

Sự thật.

(7-11-1965)

[caococo]

ĐƯỜNG VÀO

Đường vào khu Bốn, vào Thanh

Không đi thì nhớ không đành, phải đi

Lắng nghe…như biển rầm rì

Đường ra tiền tuyến lắm khi giục lòng!

Đường đi vào đó miền trong

Đường về Nam ấy, ai mong cũng là

Đường về xứ Huế quê ta

Mấy sông cũng lội, mấy xa cũng gần…

Đêm nay trăng lặn cuối tuần

Còn thu hay đã lạnh dần hết thu ?

Gió se man mác sương mù

Mà nghe nóng rực chiến khu rộn ràng

Quân đi rung lá ngụy trang

Xôn xao như sóng trường giang trùng trùng

Đường ta đi, đẹp vô cùng

Nghìn năm luyện bước anh hùng đấy trăng?

Đường vui, không đợi mùa trăng

Ta đi, làm ánh sao băng giữa đời

Người đi, không thấy mặt người

Vẫn nghe ríu rít tiếng cười tuổi xuân

Chào anh bộ đội hành quân!

đêm có định dừng chân nới nào?

Giặc đang bắn giết đồng bào

Phải mau đến đó, phải vào tận kia!

Xóm làng đang dậy gà khuya

Đường xa gánh nặng ai chia với mình ?

- Đã cùng hai chữ tử sinh

Nào ai có nghĩa có tình, lại đây!

Tiếng ai hát đó đêm này ?

Nghe như chim sáng gọi bầy, hỡi em!

(24-10-1965)

[caococo]

Khi mặt trời xuống núi

Anh em ơi lên đường

Ta băng qua cát bụi

Ta xông ra chiến trường!

Xe ta quý ta yêu

Ôi chiếc xe đồng chí

Cùng ta lăn sớm chiều

Cùng ta đi đánh Mỹ!

No chưa con ngựa chiến!

Ta mặc lá cho mày

Mau mau lên tiền tuyến

Chạy cho khoẻ cho hay!

Kéo cho nhanh pháo này

Chở cho đầy đạn đến!

Bộ đội ta đêm ngày

Đợi bàn tay tiếp viện!

Mang thêm dầu thêm sắt

Mang thêm thuốc thêm phân

Cho núi ta đánh giặc

Cho đồng ta nuôi quân

Đừng quên giấy quên kim

Cho các anh các chị

Và cho những trái tim

Những thư tình chung thuỷ…

Ôi chiếc xe vận tải

Ta cầm lái đi đây

Nặng biết bao ơn ngãi

Quý hơn bao vang đầy!

Xe ơi cùng ta bay

Dù mưa bom bão đạn

Ta lấy đêm làm ngày

Ta cùng cây làm bạn

Xe đi trong đêm tối

Dù đường lạ đường quen

Xe đi khôn lạc lối

Có mắt ta làm đèn.

Ta qua sông qua suối

Ta qua núi qua đèo

Lòng ta vui như hội

Như cờ bay gió reo

Ơi này anh xung phong

Ơi này o du kích

Có nghe thấy gì không ?

Chuyện chi mà rúc rích!

Cảm ơn các đồng chí

Cho tôi mau sang phà

Hôm nay mừng thắng Mỹ

Xin hát tặng bài ca…

(31-10-1965)

[caococo]

Anh chị em ơi!

Hãy giương súng lên cao, chào Xuân 68

Xuân Việt Nam

Xuân của lòng dũng cảm.

Ai đến kia, rộn rã cùng Xuân?

Hoan hô anh Giải phóng quân Kính chào Anh,

con người đẹp nhất!

Lịch sử hôn Anh, chàng trai chân đất

Sống hiên ngang: bất khuất trên đời

Như Thạch Sanh của thế kỷ hai mươi

Một dây ná, mót cây chông, cùng tiến công giặc Mỹ.

Không tự ngắm mình. Anh chẳng hay đâu.

Hỡi chàng dũng sĩ! Cả năm châu, chân lý đang nhìn theo

Bóng Anh đi… và vành mũ tai bèo

Của Anh đó!

Ôi cái mũ vải mềm dễ thương như một bàn tay nhỏ.

Chẳng làm đau một chiếc lá trên cành

Sáng trên đầu như một mình trời xanh mà xông xáo,

mà tung hoành, ngang dọc.

Mạnh hơn tất cả đạn bom, làm run sợ cả

Lầu năm góc! Ta muốn hỏi Trường Sơn

Có đỉnh nào cao hơn

Chiếc mũ kia của chủ nghĩa anh hùng cách mạng?

Cảm ơn Đảng của chúng ta, Đảng làm ra ánh sáng

Người chưa đưa ta lên được sao Kim.

Nhưng đã cho ta một linh hồn và một trái tim

Biết lẽ phải, biết yêu thương, căm giận

Biết đi tới và làm nên thắng trận

Hôm nay sao vui thế? Sáng xuân nay

Ta đi tới, lòng ta như bay

Với mỗi làn mây, với từng cơn gió

Gió miền Bắc đang thổi vào Nam đó!

Gió mây đi, không đợi nắng xuân về

Không bay đi mà che những đoàn xe

Và những đoàn quân tuôn ra tiền tuyến….

Tổ quốc ta tai mơi ba năm đ.lu khổ gian nan:

bền gan kháng chiền.

Tiến lên!

Toàn thắng ắt về la!

Hôi bốn phương và những chiến trường xa

Xin lắng nghe… Phút giao thừa đang chuyển

Bác Hồ tới ấy là mùa xuân đến…

Hoan hô Xuân 68 anh hùng!

Hãy gầm lên như sấm sét đùng đùng

Tất cả pháo!

Và xông lên, dũng sĩ!

Như khí phách Trần, Lê

Như oai vũ Quang Trung.

Khắp thành thị nông thôn

Đánh tan đầu Mỹ, Ngụy!

Vì Độc lập, Tự do, núi sông hùng vĩ

Vì thiêng liêng giá trị Con Người

Vì muôn đời hoa lá xanh tươi

Ta quyết thắng. Giành mùa xuân đẹp nhất.

(23-1-1968)

[caococo]

Suốt mấy hôm rày đau tiễn đưa

Đời tuôn nước mắt, trời tuôn mưa…

Chiều nay con chạy về thăm Bác

Ướt lạnh vườn rau, mấy gốc dừa!

Con lại lần theo lối sỏi quen

Đến bên thang gác, đứng nhìn lên

Chuông ơi, chuông nhỏ còn reo nữa?

Phòng lặng, rèm buông, tắt ánh đèn.

Bác đã đi rồi sao, Bác ơi!

Mùa xuân đang đẹp nắng xanh trời

Miền Nam đang thắng, mơ ngày hội

Rước Bác vào thăm, thấy Bác cười.

Trái bưởi kia vàng ngọt với ai

Thơm cho ai nữa, hỡi hoa nhài!

Còn đâu bóng Bác đi hôm sớm

Quanh mặt hồ in mây trắng bay…

*

Ôi! Phải chi lòng được thảnh thơi

Năm canh bớt nặng nỗi thương đời.

Bác ơi, tim Bác mênh mông thế

Ôm cả non sông, mọi kiếp người.

Bác chẳng buồn đâu, Bác chỉ đau

Nỗi đau dâng nước, nỗi năm châu

Chỉ lo muôn mối như lòng mẹ

Cho hôm nay và cho mai sau…

Bác sống như trời đất của ta

Yêu từng ngọn lúa, mỗi cành hoa

Tự do cho mỗi đời nô lệ

Sữa để em thơ, lụa tặng già.

Bác nỗi miền Nam, nỗi nhớ nhà

Miền Nam mong Bác, nỗi mong Cha

Bác nghe từng bước trên tiền tuyến

Lắng mỗi tin mừng, tiếng súng xa…

Bác vui như ánh buổi bình minh

Vui mỗi mầm non, trái chín cành

Vui tiếng ca chung hòa bốn biển

Nâng niu tất cả, chỉ quên mình.

Bác để tình thương cho chúng con

Một đời thanh bạch, chẳng vàng son

Mong manh áo vải, hồn muôn trượng

Hơn tượng đồng phơi những lối mòn.

*

Ôi Bác Hồ ơi, những xế chiều

Nghìn thu nhớ Bác biết bao nhiêu!

Ra đi, Bác dặn: Còn non nước…

Nghĩa nặng, lòng không dám khóc nhiều.

Bác đã lên đường, nhẹ bước tiên

Mác Lê-nin, thế giới Người Hiền

Ánh hào quang đỏ thêm sông núi

Dắt chúng con cùng nhau tiến lên!

Nhớ đôi dép cũ nặng công ơn

Yêu Bác, lòng ta trong sáng hơn

Xin nguyện cùng Người vươn tới mãi

Vững như muôn ngọn dải Trường Sơn.

(6-9-1969)

[caococo]

CÓ THẾ NÀO YÊN?

(Gửi miền Nam thương yêu)

Tôi muốn viết những dòng thơ tươi xanh

Vẫn muốn viết những dòng thơ lửa cháy.

Có thể nào yên? Miền Nam ơi, máu chảy

Tám năm rồi. Sáng dậy, giữa bình minh

Tim lại đau, nhức nhối nửa thân mình.

Hôm nay, buổi mai hè, tháng sáu

Phượng đỏ bờ đê, ve kêu hàng sấu

Hà Nội dập dìu, rịu rã đường vui

Nghe tin ra, dạ lại ngùi ngùi!

Có thể nào nguôi? Từng viên đạn Mỹ

Bắn miền Nam. Nát thịt da xương tuỷ

Của mẹ cha, đồng chí, vợ con

Anh chị em ta, ai mất ai còn ?

“Hôm nay, sáng mai trong, trời lặng

Hai mươi tám máy bay lên thẳng

Của lục quân, lính thuỷ Mỹ, đi càn

Cách Sài Gòn 35 dặm phía Nam…”

“Hôm nay, mấy trung đoàn tinh nhuệ

Đang hành quân lên hướng Tây thành phố…”

Lại hôm nay… cứ thế… hôm nay

Tin miền Nam, máu chảy ngày ngày.

Có thể nào khuây ? Cỏ cây vẫn nhắc

Từng ngọn cỏ, cành cây miền Bắc

Vẫn rung rinh theo gió tự miền Nam

Cả đôi miền xao xuyến tiếng ve ran!

Có thể nào quên? Hỡi miền sâu thẳm

Của lòng ta! Hỡi ngày xanh thẳm

Nắng quê hương rười rượi đường dừa

Ngọt tiếng hò đưa những chuyến đò xưa…

Xuồng ai đó, bơi trong lau lách

Áo bà ba, súng nách, tay chèo?

Hỡi đồng chí dọc ngang sông rạch

Hãy cho hồn ta ruổi ruổi theo!

Cho ta lại trở về quê cũ

Bờ sông Hương hay bến sông Bồ

Cùng các mẹ, các o, các chú

Giành lại từng mảnh đất thành đô!

Cho ta được làm kho mìn nổ

Đèo Hải Vân, quật đổ quân thù

Cho ta được làm cây chông miệng hố

Đâm chết bầy giặc bố chiến khu!

*

Ôi đất mẹ hiền từ, yêu quý

Có nơi đâu, trên trái đất này

Như miền Nam, đắng cay, chung thuỷ

Như miền Nam, gan góc, dạn dày!

Đầu Tổ quốc, chính đây tiền tuyến

Mũi Cà Mau, nhọn hoắt mũi chông

Xưa, xung kích, tầm vông kháng chiến

Nay, hiên ngang, một dải Thành Đồng!

Miền Nam đó, ngọn đèn mặt biển

Giữa đêm giông, đỏ lửa đưa đường

- Hãy nhằm hướng phương Đông mà tiến

Hỡi những tàu trên các đại dương!

(16-6-1962)

[caococo]

Em lại nhuộm cho anh

Chiếc áo màu lá xanh

Vì em ơi chiến tranh

Không chịu màu áo trắng

Anh lại đi mưa nắng

Súng trên vai lên đường

Với màu xanh chiến thắng

Của miền Nam yêu thương

Giữa bom rơi đạn nổ

Những ngày đêm chiến trường

Anh sẽ quên gian khổ

Với màu xanh quê hương

Áo em nhuộm cho anh

Dù rách lành vẫn ấm

Vẫn tươi mãi màu xanh

Của tình yêu đằm thắm…

(21-10-1965)

[caococo]

Làm bí thư hoài cô bí… thơ ?

Rằng: Thơ với Đảng nặng duyên tơ

Thuyền bơi có lái, qua mưa gió

Không lái thuyền trôi, lạc bến bờ…

“Nghề” bí thư, đâu chuyện giấy tờ!

Lắng nghe cuộc sống gọi từng giờ

Phải đâu tim cũng thành khuôn dấu ?

Càng thấu nhân tình nên vần thơ!

(1-1967)

[caococo]

Giữa ngày xuân nắng trải mênh mông

Chúng tôi đi, trên một bãi sông Hồng

Người con gái, lượn quanh đồng, hớn hở;

Quê em đó! Hàm răng em trắng nở.

Ôi quê em, tươi đẹp bãi nâu non

Sông vòng quanh như đôi cánh tay tròn

Ôm con nhỏ, ru trong lòng mát rượi.

Lúa lên mật, thân tím màu áo cưới

Đồng ngô non, phơi phới tuổi xuân xanh

Quê hương em đây, mùa ngọt lành.

Người con gái đi nhanh trên đê nhỏ

Bước chân sào, tóc lồng giữa gió

Bỗng nghiêng đầu, như chim lắng trời cao

Tiếng máy cầy reo đâu đó, xôn xao

Và rúc rích tiếng ai cười trong mía…

Tôi muốn hỏi, như một chàng thi sĩ

Ngẩn ngơ nhìn bát ngát dải phù sa

Rằng: Đất trời, sông nước bao la

Và xuân đó, người đây, từ bao giờ đẹp vậy?

Tôi muốn hỏi từng cây ngô mía ấy

Bãi sống này, đã mấy đau thương ?

Ôi những ngày xưa… sống ngâm da, chết ngâm xương

Câu hát cũ, tái tê lòng đất nước!

Nhưng cứ lặng, trông người con gái bước

Hai cánh tay đưa trước, đánh đường xa

Như con thuyền quen vượt những phong ba

Gương ngực nở, đi đến bờ bến mới…

Hỡi em gái, hãy hát mùa xuân tới!

(1-1963)

[caococo]

Có những phút làm nên lịch sử

Có cái chết hoá thành bất tử

Có những lời hơn mọi bài ca

Có con người từ chân lý sinh ra.

Nguyễn Văn Trỗi!

Anh đã chết rồi

Anh còn sống mãi

Chết như sống, anh hùng vĩ đại.

Hỡi người Anh, đã khép chặt đôi môi

Tiếng Anh hô: “Hãy nhớ lấy lời tôi!”

Đã vang dội. Và ánh đôi mắt sáng

Của Anh đã chói ngời trên báo Đảng.

Nghìn năm sau sẽ nhớ lại hôm qua

Một sáng mùa thu, giữa khám Chí Hoà

Anh đi giữa hai tên gác ngục

Và sau chúng, một người linh mục.

Anh bước lên, nhức nhói chân đau.

Dáng hiên ngang vẫn ngẩng cao đầu

Quần áo trắng một màu thanh khiết

Thân gầy yếu mạnh hơn cái chết

Bầy giết thuê là lũ viết thuê

Hai hàng đen, súng cắm lưỡi lê

Anh bước tới, mắt nhìn, bình thản

Như chính Anh là người xử án.

Cỏ trong vườn mát dưới chân Anh

Đời vẫn tươi màu lá rau xanh

Đây miếng đất của Anh đòi giải phóng

Đây máu thịt của Anh đòi cuộc sống.

Anh thét to: “Ta có tội gì đây ?”

Chúng trói Anh vào cọc mấy vòng dây.

Mười họng súng. Một băng đen bịt mắt

Anh thét lên: “Chính Mỹ kia là giặc!”

Và tay Anh giật phắt mảnh băng đen

Anh muốn thiêu, bằng mắt, lũ đê hèn

Với cái chết. Anh muốn nhìn giáp mặt

Như ngọn lửa không bao giờ dập tắt!

Chúng run lên, xông trói chặt Anh hơn

Đôi mắt Anh đã khô cháy căm hờn:

Phải chiến đấu như một người cộng sản

Trái tim lớn không sợ gì súng đạn!

Lệnh: Hàng đầu quỳ xuống! Một giây thôi

Anh thét lớn: “Hãy nhớ lấy lời tôi:

Đả đảo đế quốc Mỹ!

Đả đảo Nguyễn Khánh!

Hồ Chí Minh muôn năm!

Hồ Chí Minh muôn năm!

Hồ Chí Minh muôn năm!”

Phút giây thiêng, Anh gọi Bác ba lần!

Súng đã nổ. Mười viên đạn Mỹ

Anh gục xuống. Không, Anh thẳng dậy

Anh hãy còn hô: “Việt Nam muôn năm!”

Máu tim Anh nhuộm đỏ đất Anh nằm!

Mắt đã nhắm, không một lời rên rỉ

Anh chết vậy, như thiên thần yên nghỉ.

Chẳng cần đâu, cây thánh giá sắt tây

Của tay người linh mục ném bên thây!

Anh đã chết, Anh Trỗi ơi, có biết

Máu kêu máu, ở trên đời, tha thiết!

Du kích quân Ca-ra-cát đã vì Anh

Bắt một tên giặc Mỹ giữa đô thành

Anh đã chết, Anh chẳng còn thấy nữa

Lửa kêu lửa, giữa miền Nam rực lửa

Như trái tim Anh, ôi lửa nào bằng

Phút cuối cùng, chói lọi khối sao băng…

“Hãy nhớ lấy lời tôi!”

Nguyễn Văn Trỗi

Lời Anh dặn, chúng tôi xin nhớ:

Hãy sống chết quang vinh

Trước kẻ thù không sợ

Vì Tổ quốc hy sinh

Như lời anh, người thợ.

(23-10-1964)

[caococo]

KÍNH GỬI CỤ NGUYỄN DU

Nửa đêm qua huyện Nghi Xuân

Bâng khuâng nhớ Cụ, thương thân nàng Kiều…

Hỡi lòng tê tái thương yêu

Giữa dòng trong đục, bánh bèo lênh đênh.

Ngổn ngang bên nghĩa bên tình

Trời đêm đâu biết gửi mình nơi nao?

Ngẩn ngơ trông ngọn cờ đào

Đành như thân gái sóng xao Tiền Đường!

Nỗi niềm xưa nghĩ mà thương:

Dẫu lìa ngó ý, còn vương tơ lòng…

Nhân tình, nhắm mắt chưa xong

Biết ai hậu thế, khóc cùng Tố Như?

Mai sau, dù có bao giờ…

Câu thơ thuở trước, đâu ngờ hôm nay!

Tiếng đàn xưa đứt ngang dây

Hai trăm năm lại càng say lòng người

Trải bao gió dập sóng dồi

Tấm lòng thơ vẫn tình đời thiết tha

Đau đớn thay phận đàn bà

Hỡi ôi, thân ấy biết là mấy thân!

Ngẫm xem qua kiếp phong trần

Đời vui nay đã nửa phần vui đây.

Song còn bao nỗi chua cay

Gớm quân Ưng Khuyển, ghê bầy Sở Khanh.

Cũng loài hổ báo ruồi xanh

Cũng phường gian ác hôi tanh hại người!

Tiếng thơ ai động đất trời

Nghe như non nước vọng lời nghìn thu.

Nghìn năm sau nhớ Nguyễn Du

Tiếng thương như tiếng mẹ ru những ngày.

Hỡi người xưa của ta nay

Khúc vui xin lại so dây cùng Người!

Sông Lam nước chảy bên đồi

Bỗng nghe trống giục ba hồi gọi quân…

(1-11-1965)

[caococo]

Anh,

Phải chi em đến được cùng anh

Chỉ một ngày thôi, kể ngọn ngành!

Thư viết đôi trang, lòng cuộn cuộn

Như dòng sông cuốn lá tre xanh…

Anh ạ, từ hôm Tết tới nay

Giặc đi ruồng bố suốt đêm ngày

Thới Lai, Thới Thuận, liền hai trận

Ba bốn ngàn quân, bảy máy bay.

Biết không anh ? Giồng Keo, Giồng Trôm.

Thảm lắm anh à, lũ ác ôn

Giết cả trăm người, trong một sáng

Máu tươi lênh láng đỏ đường thôn.

Có những ông già, nó khảo tra

Chẳng khai, nó chém giữa sân nhà

Có chị gần sinh, không chịu nhục

Lấy vồ nó đập, vọt thai ra.

Anh biết không ? Long Mỹ, Hiệp Hưng

Nó giết thanh niên, ác quá chừng.

Hầm sáu đầu trai bêu cọc sắt

Ba hôm mắt vẫn mở trừng trừng!

Có em nhỏ nghịch, ra xem giặc

Nó bắt vô vườn, trói gốc sau

Nó đốt, nó cười… em nhỏ hét:

“Má ơi, nóng quá, cứu con mau!”

*

Ôi kể làm sao hết được anh!

Bao nhiêu máu chảy, bấy dòng kênh

Phải chi em gởi cho anh được

Nắm đất đang nồng lửa đấu tranh!

Anh ở ngoài kia, anh có nghe

Quê ta sông dậy tiếng chèo ghe

Ghe đưa trăm xác đi đời mạng

Rầm rập ngày đêm đi Bến Tre ?

Người chết đi cùng người sống dậy

Tử sinh một dạ, trả thù này.

Võ trang mấy trận, vang Bình đại

Cờ phất, bừng tươi đất Mỏ Cày.

Anh ạ, quê ta khá lại rồi

Như cây dừa cháy lại xanh chồi

Khổ thì vẫn khổ, nhưng tan giặc

Nhà lại xây nhà, vui lại vui!

Xin anh hãy tưởng, ở quê hương

Mía mọc xanh um đất mật đường

Ghe máy từng đoàn săn đuổi cá

Tưng bừng mặt biển buổi tinh sương.

Trống cờ “giải phóng” vui đêm hội

Ngói đỏ bờ kênh những mái trường

Vẫn đậm, như xưa, tình kháng chiến

Lại về, những tiếng hát yêu thương…

*

Ôi nói làm sao được hở anh

Buồn vui muôn nỗi của quê mình!

Phải chi em gởi cho anh được

Những ảnh hình ghi những tâm tình…

Anh ở ngoài kia, có mạnh không ?

Nhớ anh, em vẫn để trong lòng

Như con sông nhỏ ngày đêm ấy

Cứ chảy, trăm năm chẳng đổi dòng.

Em ở trong này, em vẫn trông

Cao cao ngoài đó, có mây hồng

Có anh đi đó, bên em đó…

Em đó, bên mình, anh thấy không ?

(4-7-1962)

[caococo]

MẸ SUỐT

Lặng nghe mẹ kể ngày xưa

Chang chang cồn cát nắng trưa Quảng Bình

Mẹ rằng: Quê mẹ Bảo Ninh

Mênh mông sóng biển lênh đênh mạn thuyền

Sớm chiều nước xuống triều lên

Cực thân từ thuở mới lên chín mười

Lớn đi ở bốn kẻ người

Mười hai năm lẻ, một thời xuân qua

Lấy chồng cũng khổ con ra

Tám lần đẻ, mấy lần sa, tội tình!

Nghĩ mà thương mẹ cha sinh

Thương chồng con laị thương mình xót xa…

Bây chừ sông nước về ta

Đi khơi đi lộng, thuyền ra thuyền vào

Bây chừ biển rộng trời cao

Cá tôm cũng sướng, lòng nào chẳng xuân!

Ông nhà theo bạn “xuất quân”

Tui may cũng được vô chân “sẵn sàng”

Một tay lái chiếc đò ngang

Bến sông Nhật Lệ, quân sang đêm ngày

Sợ chi sóng nước tàu bay

Tây kia ta đã thắng, Mỹ này ta chẳng thua!

Kể chi tuổi tác già nua

Chống chèo xin cứ thi đua đến cùng!

Ngẩng đầu mái tóc mẹ rung

Gió lay như sóng biển tung trắng bờ…

Gan chi, gan rứa, mẹ nờ?

Mẹ rằng: Cứu nước, mình chờ chi ai?

Chẳng bằng con gái, con trai

Sáu mươi còn một chút tài đò đưa

Tàu bay hắn bắn sớm trưa

Thì tui cứ việc nắng mưa đưa đò…

Ghé tai mẹ, tôi tò mò:

Cớ răng ông cũng ưng cho mẹ chèo?

Mẹ cười: Nói cứng, phải xiêu

Ra khơi ông còn dám, tui chẳng liều bằng ông!

Nghe ra, ông cũng vui lòng

Tui đi, còn chạy ra sông dặn dò:

“Coi chừng sóng lớn, gió to

Màn xanh đây mụ, đắp cho kín mình!”

Vui sao câu chuyện ơn tình

Nắng trưa cồn cát Quảng Bình cũng say…

(4-11-1965)

[caococo]

Anh Thanh ơi!

Anh mất thật rồi sao ?

Mới hôm qua câu chuyện ra vào

Anh hăm hở như cờ lên mặt trận

Giọng say sưa như gió thồi ào ào…

Tưởng lại đưa Anh ra chiến trường

Đường về, vó ngựa thắng dây cương

Ngày mai… Ai biết chiều nay phải

Vĩnh biệt Anh nằm dưới gốc dương!

Có lẽ trong Anh nóng quá chừng

Đêm ngày quên gánh nặng trên lưng

Ra đi… bao nỗi mừng vui ấy

Ngập trái tim Anh… mạch máu ngừng!

*

Tôi chẳng buồn đâu, chỉ nhớ Anh

Mắt không muốn khóc, lệ vòng quanh

Nước non đau xót như lòng mẹ

Mất một người con: Nguyễn Chí Thanh!

Cứ nghĩ như Anh vẫn sống hoài

Mặt hiền như ruộng lúa nương khoai

Hai con mắt đỏ, bừng như lửa

Cái miệng cười tươi, sáng dặm dài…

Ở đâu nghèo đói, gọi xung phong

Lon nước, mo cơm lội khắp đồng

Ở đâu tiền tuyến, kêu Anh đến

Tay súng tay cờ, lại tiến công!

Anh vẫn là Anh những sớm trưa

Của quê hương, dãi nắng dầm mưa

Đẩy cày cách mạng, vai không mỏi!

Gặt mấy mùa vui, vẫn muối dưa…

Ôi! Sống như Anh, sống trọn đời

Sáng trong như ngọc, một con Người!

Thanh ơi! Anh mất rồi chăng đấy ?

Cứ thấy như Anh nở miệng cười!

(7-7-1967)

[caococo]

Nếu tâm sự cùng ta, bạn hỏi

Tiếng nào trong muôn ngàn tiếng nói

Như nỗi niềm nhức nhói tim gan ?

- Trong lòng ta hai tiếng: Miền Nam!

Khi âu yếm cùng anh, em hỏi

Tên nào trong muôn ngàn tên gọi

Như mối tình chung thuỷ không tan ?

- Trong lòng anh, tên ấy: Miền Nam!

Nếu con hỏi quê nào đẹp nhất ?

Bóng dừa xanh quanh sóng biển lam

Óng xanh lúa chan hoà mặt đất

Xanh ngát trời… Quê ấy: Miền Nam!

Ôi miền Nam, vì sao mỗi lúc

Mây chiều xa bay giục cánh chim

Đêm khuya một tiếng bầu, tiếng trúc

Một câu hò… cũng động trong tim ?

Vì sao chẳng ngày vui trọn vẹn

Như bâng khuâng việc hẹn chưa làm ?

Vì sao miếng cơm ăn bỗng nghẹn ?

Một nửa còn cay đắng: Miền Nam!

Có ai biết ba ngàn đêm ấy

Mỗi đêm là biết mấy thân rơi!

Có ai biết bao nhiêu máu chảy

Máu miền Nam, hơn chín năm trời!

Vì sao, hỡi miền Nam yêu dấu

Người không hề tiếc máu hy sinh ?

Vì sao, hỡi miền Nam chiến đấu

Người hiên ngang không chịu cúi mình ?

Có ai hỏi vì sao không nhỉ

Ở miền Nam còn lửa chiến tranh ?

Có phải ở miền Nam, giặc Mỹ

Đang cùng ta chung sống hoà bình ?

Xin hãy trồng những đôi mắt nhỏ

Đôi tròng đen lặng ngó, rưng rưng.

Rào gai thép giam em bé đó

Và quanh em lửa đỏ bừng bừng!

Hãy trông những người con gái ấy

Người ta yêu, khuôn mặt trái xoan

Một sáng sớm mùa xuân, thức dậy

Bỗng giội tràn bom cháy, thành than!

Hãy nghe tự miền Nam, tiếng rú

Xé “trời xanh”, lũ “phượng hoàng” bay

Bầy chó dữ, những con người – thú

Ăn gan người, uống máu no say!

Hãy nghe tiếng những người đang sống

Như biển động, ầm ầm tiếng sóng

Và hãy nghe cả tiếng người xưa

Như gió khơi reo vọng rừng dừa!

Tất cả nói một lời: Giải phóng!

Cứu miền Nam! Cứu miền Nam!

Ôi cửa Phật cũng dầu sôi lưa bỏng

Dẫu thiêu mình làm đuốc, vẫn cam!

Có phải, hỡi miền Nam anh dũng!

Khi ta đứng lên cầm khẩu súng

Ta vì ta, ba chục triệu người

Cũng vì ba ngàn triệu trên đời!

Ta tha thiết tự do dân tộc

Không chỉ vì một dải đất riêng

Kẻ đã rắc trên mình ta thuốc độc

Giết màu xanh cả trái đất thiêng!

Ôi Tổ quốc giang sơn hùng vĩ

Đất anh hùng của thế kỷ hai mươi!

Hãy kiêu hãnh: trên tuyến đầu chống Mỹ

Có miền Nam anh dũng tuyệt vời.

Miền Nam trong lửa đạn, sáng ngời!

(14-12-1963)

[caococo]

Không gì thương bằng đôi mắt đen

Của người yêu nhìn ta đăm đắm

Không gì thân bằng những ngọn đèn

Trên đường đêm canh trời thăm thẳm.

Một túp lều rơm giữa cánh đồng

Mái chòi xơ xác gác ven sông

Đôi cành tre tạm che mưa gió

Những ngọn đèn treo, đỏ ấm lòng.

Đã mấy đêm rồi, xuân lại đông

Ngọn đèn như mắt của ai trông

Ngọn đèn như trái tim thương nước

Soi bóng ta đi rực lửa hồng

Ôi biết bao tình, bạn nhớ không ?

Ngọn đèn đồng chí giữa cơn dông

Tôi không rõ mặt người em ấy

Chỉ thấy trong đêm một bóng hồng…

(22-10-1965)

[caococo]

TẤM ẢNH

O du kích nhỏ giương cao súng

Thằng Mỹ lênh khênh bước cúi đầu

Ra thế! To gan hơn béo bụng

Anh hùng đâu cứ phải mày râu!

(1-1967)

[caococo]

Anh viết cho em, tự đảo này

Cu-ba, hòn đảo Lửa, đảo Say

Ở đây say thật, say trời đất

Sóng biển say cùng rượu mật, say…

Nửa vòng trái đất, rẽ tầng mây

Anh đến Cu-ba một sáng ngày

Nắng rực trời tơ và biển ngọc

Đào tươi một dải lụa đào bay.

*

Em ạ, Cu-ba ngọt lịm đường

Mía xanh đồng bãi, biếc đồi nương

Cam ngon, xoài ngọt vàng nông trại

Ong lạc đường hoa, rộn bốn phương.

Anh mải mê nhìn, anh mải nghe

Mía reo theo gió những thân kè

Tóc xanh xõa bóng, hàng chân trắng

Có phải tiên nga dự hội hè?…

Mừng bạn ngày vui, chén rượu đầy

Hết buồn, chưa hết nhớ chua cay

Em ơi, mía ngọt từng khi mặn

Máu trộn bùn vun gốc mía này.

Ngày xưa… bạn hỡi, mới dăm năm

Roi vọt trên lưng, thịt tím bầm

Như mía… Ngày xưa bao thận cháy

Đã bùng như mía, lửa hờn căm!

Đêm đã qua rồi. Những buổi mai

Anh đi quanh phố, dọc đường dài

Biển xanh trước mặt, bao la biển

Gió lộng triều vui dội pháo đài

Lởn vởn ngoài khơi những bóng ma

Hai con tàu Mỹ ngó dòm ta

Ô hay, bay vẫn ngu hoài vậy!

Chẳng thấy Cu-ba đứng đấy à?

Cho lũ bay rình, giương mắt trông:

Cu ba đây, chói ngọn cờ hồng

Cu-ba đạp sóng trùng dương tiến

Oai hùng như chiến hạm Rạng Đông!

Mặc ai sợ, mặc ai run

Ta đi, đèo núi, bước không chùn

Nghĩa quân, một chiếc thuyền xưa ấy

Há chẳng tung hoành, dậy nước non?

Chào cô em gái, nữ dân quân

Súng vác ngang vai, đẹp tuyệt trần

Lóng lánh mắt đen nhìn biển biếc

Trưa hè đứng gác, giữ ngày xuân

Trông em mà tưởng ở quê nhà

Cô gái Hòn Gai canh biển xa

Nhớ chị miền Nam từng đuổi giặc

Giữa Lau đồng Tháp, mía Tuy Hòa

*

Ở đây với bạn, mỗi ngày qua

Anh nhớ vô cùng đất nước ta!

Mai mốt, em ơi, rời xứ bạn

Anh về, e lại nhớ Cu-ba…

(8-1964)

[caococo]

Đạn bom giặc Mỹ phá ngày đêm

Trường học rời xa, phố vắng thêm

Đường sấu lâu rồi im tiếng guốc

Xuân về, táo rụng nhớ đàn em…

(1-1967)